Fındıkta kahverengi kokarca: tanıma, silkeleme sayımı ve mücadele zamanı
Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) fındıkta nasıl tanınır, ocak başına sayım nasıl yapılır, Bakanlığın eşiği nedir ve samuray arısı ne işe yarar.
- Nerede:
- Doğu ve Batı Karadeniz, Marmara
- Ne zaman:
- Mayıs–Eylül
- Güncellendi:
- 31 Ekim 2026
- Okuma süresi:
- 5 dk
Bakanlığın Fındık Entegre Mücadele Teknik Talimatı (2022), kahverengi kokarcada silkeleme sayımında ocak başına 1 veya daha fazla ergin bulunduğunda mücadele yapılmasını öngörür. Mücadele üç dönemde planlanır: iç doldurma öncesi ilk erginler, iç doldurmadaki ilk yavrular ve olgunlaşmadaki yeni nesil erginler.
Tanıma
- Erginler 12–17 mm boyundadır.
- Antenin 4. ve 5. segmentlerinde açık renkli bantlar ve karın kenarında üçgen şeklinde açık lekeler bulunur.
- Yumurtalar genellikle 28'li gruplar hâlinde bırakılır.
- Fındık yeşil kokarcası (Palomena prasina) ile karıştırılabilir; kahverengi kokarca anten bantları ve kahverengi rengiyle ayrılır.
Yaşayışı
Kahverengi kokarca kışı evlerde, depolarda ve binalarda ergin olarak geçirir. Ortalama sıcaklık 17 °C'ye ulaştığında (genellikle mayıs başı) çıkar, yumurta bırakmadan önce 2–3 hafta beslenir. Beş yavru döneminden geçer ve haziran–eylül arasında beslenir. Doğu Karadeniz'de yılda 1–2 döl verir. Artvin ve Rize'de yoğundur; Karadeniz'in batısına ve Marmara'ya yayılması sürmektedir.
Zararı: çotanaklarda çürüme, boş ve şekilsiz meyve ve lekeli iç.
Sayım (silkeleme)
- Bahçe büyüklüğüne göre ocak sayısını seçin: 1–10 dekarda 10 ocak, 10–20 dekarda 20 ocak, daha büyük bahçelerde 30 ocak.
- Ocakların yarısını bahçe kenarından, yarısını içeriden seçin.
- Ocağın altına 3×4 m beyaz bir örtü serin ve dalları silkeleyin.
- Düşen ergin sayısını ocak başına hesaplayın. Ocak başına 1 veya daha fazla ergin varsa mücadele gerekir.
Mücadele zamanı
- 1. uygulama: ilk erginler görüldüğünde, iç doldurma başlamadan önce.
- 2. uygulama: ilk 1. dönem yavrular görüldüğünde (iç doldurma dönemi).
- 3. uygulama: olgunlaşma döneminde yeni nesil erginlere karşı.
Kültürel ve biyolojik mücadele
- Kışlak mücadelesi: eylülden itibaren evlerde ve depolarda toplanan kokarcaları toplayıp yok edin. Bakan'ın 4 Ağustos 2026 açıklamasına göre 2026'da 859 bini aşkın hanede kışlak mücadelesi yapıldı.
- Samuray arısı (Trissolcus japonicus): kokarca yumurtalarını parazitleyen doğal düşmandır. 2022 tarihli talimat henüz doğal düşman saptanmadığını yazar; o tarihten bu yana Bakanlık salımlara başladı ve 2026'da doğaya 1 milyon 650 bin samuray arısı salındı. Salım yapılan alanlarda gereksiz ilaçlamadan kaçının.
- Bakanlık, kahverengi kokarcanın ekonomik zarar eşiğini ve en uygun kimyasal mücadele zamanını yeniden belirlemek için yeni bir proje yürütüyor. Eşik güncellenirse il müdürlüğünüzün duyurusunu esas alın.
Kimyasal mücadele
Fındıkta kahverengi kokarcaya karşı ruhsatlı etken maddeleri, dozları ve son ilaçlama ile hasat arası süreleri Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı'ndan (BKÜ) kontrol edin. Reçeteye tabi ürünler için reçete yazma yetkisi olan bir ziraat mühendisine başvurun.
Kaynaklar
- Fındık Entegre Mücadele Teknik Talimatı — Tarım ve Orman Bakanlığı, Ankara 2022 (bölüm 6.1.1)
- Tarım ve Orman Bakanı'nın kahverengi kokarca ile mücadele açıklaması, 4 Ağustos 2026
Önce etiket. Bitki koruma ürünlerini yalnızca ruhsatlı oldukları ürün ve etmen için, etiketteki doza ve son ilaçlama ile hasat arası süreye uyarak kullanın. Güncel ruhsat durumunu Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı'ndan (BKÜ) kontrol edin. Reçeteye tabi ürünler yalnızca reçete yazma yetkisi olan bir ziraat mühendisinin elektronik reçetesiyle (B-Reçete) satılır.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; ziraat mühendisinizin tarlanıza özel tavsiyesinin veya reçetenin yerine geçmez. Etken maddelerden söz edilmesi bir ürün önerisi değildir; ürünleri güncel etikete uygun kullanma sorumluluğu kullanıcıya aittir. Son güncelleme: 31 Ekim 2026.