Hububatta süne: sayım, ekonomik zarar eşiği ve ne zaman ilaçlanır
Süne (Eurygaster integriceps) buğday ve arpada nasıl zarar verir, yavrular nasıl sayılır, Bakanlığın eşiği nedir ve neden kışlamış erginlere karşı ilaçlama yapılmaz.
- Nerede:
- İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Trakya ve diğer hububat alanları
- Ne zaman:
- Mart–Haziran
- Güncellendi:
- 31 Ekim 2026
- Okuma süresi:
- 5 dk
Süneye karşı ilaçlama kararı, tarlada metrekaredeki süne yavrusu sayısına göre verilir. Bakanlığın üretici yayınlarına göre metrekarede 10 veya daha fazla süne yavrusu varsa kimyasal mücadele gerekir; Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü'nün broşürü İç Anadolu için eşiği m²'de 7 ve daha fazla 2. dönem ve üstü yavru olarak verir. Kışlamış erginlere karşı ilaçlama yapılmaz.
Süne nasıl zarar verir
İlkbaharda kışlaktan (dağlık alanlardaki kışlama yerleri) tarlalara inen kışlamış erginler, kardeşlenme döneminde buğdayın sapını emer; bu zarara "kurtboğazı" denir. Daha sonra yaprak kını içinden beslenmeleri başağın beyaz kalmasına, yani "akbaşak" oluşmasına yol açar.
Asıl ekonomik zarar sonra gelir: 2.–5. dönem yavrular (nimfler) ve yeni nesil erginler, süt ve sarı olum döneminde dane emer. Emgili danenin çimlenme gücü ve ekmeklik kalitesi kaybolur. Süne beş yavru döneminden geçer; yeni nesil erginler hasattan önce yeniden kışlaklara döner.
Sayım ve karar
- Sayımı tarlanın farklı yerlerinde yapın; kenar ve orta kısmı ayrı değerlendirin.
- Yalnızca 2. dönem ve daha büyük yavruları sayın; karar onlara göre verilir.
- Genel eşik: m²'de 10 ve üzeri yavru. İç Anadolu'da Enstitü broşürü m²'de 7 ve üzeri değerini kullanır.
- Eşiğin altındaysanız ilaçlamayın; sayımı birkaç gün sonra tekrarlayın.
Resmî belgeler bölgeye ve yayına göre farklı rakamlar verebilir; ilinizdeki il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünün süne sürveyi ve duyurularını esas alın. Müdürlükler kışlak, parazitlenme ve yavru sürveyleri yaparak hangi alanlarda ve ne zaman mücadele yapılacağını duyurur.
Neden kışlamış erginlere ilaçlama yapılmaz
İlkbaharda tarlaya gelen erginlerin yumurtaları, doğal düşmanlar olan yumurta parazitoitleri (Trissolcus türleri) tarafından büyük oranda parazitlenir. Erken ve gereksiz ilaçlama bu faydalı arıları öldürür, ardından süne yavruları daha kalabalık çıkar. Bakanlık bu nedenle parazitoit üretip doğaya salar ve "doğanın desteklenmesini" mücadelenin asıl hedefi olarak görür.
Kimyasal mücadele gerekiyorsa
BKÜ'de süneye karşı hububatta ruhsatlı etken maddelerin tamamı piretroit grubundandır (IRAC 3A): alfa-sipermetrin, beta-siflutrin, sipermetrin, deltametrin, lambda-sihalotrin, zeta-sipermetrin ve gama-sihalotrin. Etki grubu değiştirmek mümkün olmadığı için dirençle mücadelenin en önemli yolu, eşiğin altında ilaçlama yapmamak ve parazitoitleri korumaktır.
- Doz ve son ilaçlama ile hasat arası süre etken maddeye göre değişir; BKÜ'deki örneklerde bu süre 3 ile 14 gün arasındadır. Etikete uyun.
- Bazı ürünlerde doz, yavrunun dönemine göre farklıdır (1.–3. dönem ve 4.–5. dönem için ayrı doz).
- Reçeteye tabi ürünler yalnızca reçete yazma yetkisi olan bir ziraat mühendisinin elektronik reçetesiyle satılır.
Sık yapılan hatalar
- Tarlada süne görünce sayım yapmadan ilaçlamak.
- Kışlamış erginlere karşı erken ilaçlama.
- Müdürlüğün duyurduğu mücadele süresini kaçırmak: yavrular daneye geçtikten sonra yapılan ilaçlama emgiyi önlemez.
Kaynaklar
- Süne mücadelesi — Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü çiftçi broşürü
- Çiftçi Eğitim Serisi: Hububat — Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Ankara 2016
- Hububat Zararlıları Zirai Mücadele Teknik Talimatları — TAGEM
- Süne (Eurygaster spp.) için ruhsatlı kullanımlar — Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı (BKÜ)
Önce etiket. Bitki koruma ürünlerini yalnızca ruhsatlı oldukları ürün ve etmen için, etiketteki doza ve son ilaçlama ile hasat arası süreye uyarak kullanın. Güncel ruhsat durumunu Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı'ndan (BKÜ) kontrol edin. Reçeteye tabi ürünler yalnızca reçete yazma yetkisi olan bir ziraat mühendisinin elektronik reçetesiyle (B-Reçete) satılır.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; ziraat mühendisinizin tarlanıza özel tavsiyesinin veya reçetenin yerine geçmez. Etken maddelerden söz edilmesi bir ürün önerisi değildir; ürünleri güncel etikete uygun kullanma sorumluluğu kullanıcıya aittir. Son güncelleme: 31 Ekim 2026.